Son Güncelleme 17 Ocak 2026 Yazar Hayri Güneş

Varroa Nedir? Arıcının Zorlu Çilesi.

Varroa nedir? Arıcılık dünyasının en sinsi ve yıkıcı düşmanıyla tanışın: Varroa Destructor. Sadece bir parazit değil, kovanın içinde sessizce yayılan bir biyolojik kriz olan bu akarlar, arıların hem kanını (hemolenf) hem de yağ dokularını emerek koloniyi içeriden çökertir. Kanadı eksik doğan işçiler, halsiz düşen tarlacılar ve sönen bir kovan… Bir arıcının en büyük kabusu, emeklerinin bu mikro istilacılar tarafından yok edilmesidir.

Ancak bu ‘zorlu çile’, çaresiz olduğumuz anlamına gelmiyor. Varroa nedir? diyerek Varroa’yı tanımak, yaşam döngüsünü anlamak ve doğru zamanda doğru yöntemlerle (organik veya kimyasal) müdahale etmek, arıcılıkta profesyonelliğin ilk kuralıdır. Bu rehberde, Varroa nedir, kovanlarınızı bu sessiz katilden nasıl koruyacağınızı, en etkili mücadele takvimini ve koloni sağlığını yeniden nasıl kazanacağınızı tüm detaylarıyla ele alıyoruz. Unutmayın, Varroa’yı yöneten, arılarını yönetir

Varroa Nedir?

Varroa nedir? Varroa destructor, arıların üzerinde yaşayan, koyu-kızıl kahverengi renkte, 1.1-1.2 mm uzunluğunda ve 1.6-1.7 mm genişliğinde oval şekilli bir akardır (mite). Bu dış parazit, hem ergin arıların hem de yavru arıların (larva ve pupa) parazitidir. Varroa’nın beslenme şekli, daha önce zannedildiği gibi arı kanı (hemolenf) değil, arının yağ dokusu üzerinedir. Yağ dokusu, arıların bağışıklık sistemi ve kışı atlatma yeteneği için hayati rol oynadığından, parazitin verdiği zarar, koloninin genel sağlığını ve dayanıklılığını doğrudan düşürmektedir.

Tarihçesi ve Yayılışı

Varroa nedir, başlangıçta Asya bal arısı (Apis cerana) ile evrimleşmiş bir türdü ve bu arı türü, parazitin etkilerine karşı daha dirençliydi. Ancak 1960’lı yıllarda, bu parazitin Avrupa bal arısı (Apis mellifera) türüne geçtiği ve hızla yayıldığı tahmin edilmektedir. Yeni konağı olan Apis mellifera’da çok yıkıcı etkiler gösterdi. Türkiye’ye ise 1976 yılında girdiği ve 1978’de Ege bölgesinde görüldükten sonra, bilinçsiz gezginci arıcılık faaliyetleri ve kontrolsüz koloni birleştirmeleri yoluyla kısa sürede tüm ülkeye yayıldığı belirtilmektedir.

Yaşam Döngüsü ve Koloni Üzerindeki Etkileri

Varroa’nın yaşam döngüsü iki aşamada gerçekleşir:

1. Gezginci Aşama (Foretik Evre): Dişi parazit, yetişkin arıların karın bölgeleri arasında bulunur ve arının vücut sıvısıyla beslenir. Kuluçka olmadığı kış döneminde bu aşamada kalır ve 5-8 aya kadar yaşayabilir.
2. Üreme Aşama: Üreme, sadece bal arısı kuluçkası (yavru petekleri) mevcut olduğunda, kapalı petek gözleri içerisinde gerçekleşir. Çiftleşmiş dişi akar, petek gözü arılar tarafından kapatılmadan hemen önce içeri sızar. Yaklaşık 30 saat sonra ilk yumurtasını (erkek) bırakır, ardından döllenmiş dişi yumurtaları bırakır. Varroa nedir? Yavru akarlar, arı pupası ile beslenir ve erginleşir. Yavru arı hücreden çıktığında, çiftleşmiş yeni dişi akarlar da onunla birlikte çıkarak yeni konakçı aramaya başlar. Erkek yavrular ve olgunlaşmamış dişiler hücre içinde ölür. Erkek arı yavruları, işçi arı yavrularına göre 10-12 kat daha çekicidir.

Varroa Zararının Sonuçları:

Parazitlenme sonucu arılarda ciddi hasarlar oluşur:

• Fiziksel Deformasyonlar: Gelişimi bodurlaşmış arılar, kanat, bacak veya karın deformasyonları ile doğar.
• Ömür Kısalığı: Arıların ömrü %50’ye kadar kısalır ve kışlama başarısı düşer.
• Virüs Taşıyıcılığı: Varroa akarları, Deforme Kanat Virüsü (DWV) gibi ölümcül virüslerin kolonide yayılmasında vektör görevi görür. Virüs ve parazit yükü arttıkça koloni nüfusu azalır ve sonunda koloni söner.

Varroa Mücadelesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular SSS

Kaynakça ve Referanslar

Bu rehber, Varroa destructor ile mücadele yöntemleri üzerine yapılan bilimsel araştırmalar ve sektörel rehberler ışığında hazırlanmıştır:

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı: Arı Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Stratejileri Rehberi.
• Namık Kemal Üniversitesi: “Arıcılıkta Varroa destructor Mücadelesinde Kullanılan Organik ve İnorganik Yöntemlerin Karşılaştırılması” – Akademik Çalışma.
• Uludağ Üniversitesi Arıcılık Geliştirme-Uygulama ve Araştırma Merkezi (AGAM): Varroa Kontrolünde Formik ve Oksalik Asit Uygulama Teknikleri Bülteni.
• Journal of Apicultural Research: “The impact of Varroa destructor on honey bee colony health and virus transmission” – Bilimsel Makale.
• Honey Bee Health Coalition: “Tools for Varroa Management” – Uluslararası Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Kılavuzu.
• Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği (TAB): Varroa İlaçlamasında Kalıntı Sorunları ve Bal Kalitesi Teknik Raporu.