Varroa Takvimi Arılarınızın Sağlığı İçin 12 Aylık Yol Haritası: 🗓️🐝

Son Güncelleme 18 Ocak 2026 Yazar Hayri Güneş

Bu varroa takvimi, Varroa popülasyonunu ekonomik zarar eşiğinin altında tutmak için tasarlanmıştır. Temel strateji; bal sezonunda ilaçsız yöntemleri (erkek arı tuzağı), hasat sonunda yoğun temizliği (Formik asit/Timol) ve kışın ise “final vuruşunu” (Oksalik asit) kullanmaktır.Arıcılıkta sürdürülebilir başarıya ulaşmanın ve güçlü kolonilere sahip olmanın temel taşı, parazit baskısını tüm yıl boyunca kontrol altında tutmaktır.

Bu noktada hazırlanan profesyonel bir varroa takvimi, arıcının mevsimsel döngüye uyum sağlamasına ve zararlı popülasyonu ekonomik zarar eşiğinin altında tutmasına olanak tanır. Bal arılarının yaşam döngüsüyle paralel ilerleyen varroa takvimi, sadece kimyasal müdahaleleri değil, aynı zamanda organik asit uygulamaları ve kültürel önlemleri de kapsayan entegre bir yönetim planı sunarak kovan kayıplarının önüne geçmeyi hedefler.

OCAK: Varroa Takvimi Mutlak Dinlenme ve Final Temizliği

Durum: Kovanda yavru yoktur veya minimum düzeydedir.
Uygulama: Hava sıcaklığının $5-10^\circ C$ olduğu güneşli bir günde Oksalik Asit Damlatma veya Buharlaştırma yapılır.
Neden: Yavru olmadığı için tüm akarlar arıların üzerindedir (foretik). Bu aşamada başarı oranı %95’in üzerindedir.

ŞUBAT: Varroa Takvimi Gözlem ve Hazırlık

Durum: Ana arı yavaş yavaş yumurta atmaya başlar.
Uygulama: Kovan dip tahtalarındaki doğal akar dökümü kontrol edilir. Eğer döküm fazlaysa, koloninin kıştan çok kirli çıktığı anlaşılır.
Not: Besleme (kek) takviyesi yapılırken arılar rahatsız edilmemelidir.

MART: Varroa Takvimi İlkbahar Uyanışı ve İzleme

Durum: Yavru alanı genişler.
Uygulama: Hava sıcaklığı $15^\circ C$ üzerine çıktığında Alkol Çalkalama veya Pudra Şekeri testi ile istila oranı belirlenir.
Mücadele: Eğer oran %2’den fazlaysa, bal akımı başlamadan önce kısa süreli Formik Asit uygulaması yapılabilir.

NİSAN: Varroa Takvimi Biyoteknik Mücadele Başlangıcı

Durum: Erkek arı üretimi başlar.
Uygulama: Kovana bir adet boş veya yarım kabartılmış erkek arı çerçevesi verilir.
Teknik: Akarlar bu çerçeveye hücum eder. Gözler kapandığında bu çerçeve kovandan alınır, dondurulur veya kesilerek imha edilir. Kimyasal kullanmadan akarın %50’si bu yolla yok edilebilir.

MAYIS – HAZİRAN – TEMMUZ: Bal Sezonu (İlaçsız Dönem)

Durum: Bal akımı dönemi.
Uygulama: Kesinlikle hiçbir kimyasal veya organik asit kullanılmaz.
İstisna: Eğer bir koloni çökmek üzereyse (kanatsız arılar görülüyorsa), o kovan üretimden çekilir, balları alınmaz ve tedaviye başlanır.
İzleme: Ayda bir kez pudra şekeri yöntemiyle örnekleme yapılmaya devam edilir.

AĞUSTOS: Kritik Eşik ve Hasat Sonrası Varroa Takvimi

Durum: Bal hasadı tamamlanır. Varroa popülasyonu zirvededir.
Uygulama: Hasat biter bitmez (ertelemeden!) Formik Asit uygulamasına başlanır.
Önem: Bu dönemde yapılan mücadele, kış arılarını (eylül-ekim yavrularını) korumak içindir. Eğer bu ayda geç kalınırsa, kış arıları hasarlı doğar ve koloni kışın söner.

EYLÜL: Kış Arılarının Sağlığı

Durum: Kışa girecek uzun ömürlü arılar yetişmektedir.
Uygulama: Timol bazlı ürünler veya Formik asit devamı.
Besleme: Teşvik şurubu verilirken Varroa dökümü takip edilir.

EKİM: Son Kontroller

Durum: Yavru alanı daralır.
Uygulama: Varroa dökümü hala yüksekse, ruhsatlı şeritler (Amitraz vb.) kısa süreliğine kullanılabilir.
Not: Direnç oluşmaması için her yıl aynı etken madde kullanılmamalı, rotasyon yapılmalıdır.

KASIM: Kışa Giriş

Durum: Arılar salkıma girmeye hazırlanır.
Uygulama: Kovan içi nem kontrolü yapılır (Nem Varroa’yı değil ama Nosema’yı tetikler). Gereksiz ilaçlamadan kaçınılır.

ARALIK: Döngünün Tamamlanması

Durum: Tam salkım dönemi.
Uygulama: Yavrunun tamamen kesilmesi beklenir ve Ocak ayındaki Oksalik asit uygulaması için hazırlık yapılır.

SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

Soru 1: Formik asit ile Oksalik asit arasındaki fark nedir?

Cevap: Formik asit kapalı yavrunun içine nüfuz edebilir, aktif sezonda kullanılır. Oksalik asit ise sadece arı üzerindeki akarı öldürür, bu yüzden yavrunun olmadığı kış döneminde etkilidir.

Soru 2: Varroa takvimi kurallarına göre ilaçlama yaptığım halde arılarım hala ölüyor, neden?

Cevap: Muhtemelen “re-istila” (yeniden bulaşma) yaşanıyordur. Çevredeki bakımsız kovanlardan veya yağmacılık yoluyla dışarıdan akar gelmiş olabilir. Ayrıca virüs yükü çok arttıysa tedavi için geç kalınmış olabilir.

Soru 3: Bitkisel dumanlar (kekik, tütün vb.) Varroa’yı bitirir mi?

Cevap: Hayır, bu yöntemler akarı sadece sersemletir, tamamen yok etmez. Teknik bir mücadele yöntemi olarak tek başına yeterli değildir.

Kaynakça ve İleri Okuma

Honey Bee Health Coalition (2024). Tools for Varroa Management.

Genç, F. (2012). Arıcılığın Temel Esasları. Atatürk Üniversitesi Yayınları.

BEE-L – International Beekeeping Archive (Teknik Tartışmalar).

Arılarınızın Sağlığı İçin 12 Aylık Yol Haritası: Varroa Takvimi