Son Güncelleme 19 Ocak 2026 Yazar Hayri Güneş
Arı Kuşları ile mücadele arıcıların en yorucu zaman dilimleri olmaktadır. Hem fiziki hem manevi açıdan zorlayıcı bir süreçtir. Arı kuşu (Merops apiaster), rengarenk tüyleri ve havada süzülerek yaptığı kıvrak manevralarıyla bilinen göçmen bir kuş türüdür. Ancak bu güzellik, ana besin kaynağı olan bal arıları için büyük bir tehlike arz eder. Bir arı kuşu günde yaklaşık 250 gram böcek tüketebilir ve bunun büyük çoğunluğunu tarlacı bal arıları oluşturur. Arıcılar için asıl sorun sadece tarlacı kaybı değil, aynı zamanda kraliçe arıların çiftleşme uçuşu sırasında avlanması ve koloninin strese girerek çalışmayı durdurmasıdır. Bu rehberde, arı kuşlarını tanıyacak ve doğaya zarar vermeden kovanlarımızı nasıl koruyacağımızı öğreneceğiz.
🐦 Arı Kuşu Nedir ve Ne Zaman Görülür?
Arı kuşları, kavisli gagaları ve yeşil, sarı, mavi tonlarındaki canlı renkleriyle kolayca ayırt edilirler. Toprak bankalara veya yamaçlara delikler açarak yuva yaparlar.
- Göç Zamanları: Türkiye’de genellikle Nisan-Mayıs aylarında (güneyden kuzeye gidiş) ve Ağustos-Eylül aylarında (güneye dönüş) yoğun olarak görülürler.
- En Tehlikeli Dönem: Göç sırasında yüzlerce kuştan oluşan sürüler arılığın üzerine çöktüğünde, kovanların önündeki uçuşu tamamen kesebilirler.
🛡️ Arı Kuşuna Karşı Alınabilecek Önlemler
Arı kuşları yasalarla koruma altındaki türlerdir; bu nedenle mücadele yöntemleri asla öldürme odaklı olmamalı, sadece uzaklaştırma prensibine dayanmalıdır.
1. Görsel Caydırıcılar (Korkuluklar)
Arı kuşları oldukça zeki ve gözlemci kuşlardır. Onları ürkütecek görsel materyaller işe yarayabilir:
- Yansıtıcılar: CD’ler, parlak şeritler veya aynalar kovanların etrafına asılabilir. Güneş ışığını yansıtan bu objeler kuşların rotasını değiştirir.
- Maketler: Arı kuşunun doğal düşmanı olan atmaca veya şahin maketleri arılığın yüksek noktalarına yerleştirilmelidir. Sabit kalmamalı, rüzgarla hareket etmesi sağlanmalıdır.
2. İşitsel Caydırıcılar
- Ses Cihazları: Yırtıcı kuşların (şahin, kartal) seslerini veya arı kuşlarının kendi “tehlike/imdat” çığlıklarını çalan elektronik cihazlar oldukça etkilidir. Ancak kuşların sese alışmaması için ses aralıkları sık sık değiştirilmelidir.
3. Kovan Yönetimi ve Yer Değiştirme
- Gölgeleme: Arı kuşları genellikle güneşli havalarda avlanır. Kovanların üzerine file veya gölgelik yapmak kuşun avlanma açısını bozar.
- Su Kaynağı: Arı kuşları suyun olduğu yerleri sever. Arılığınızı gölet veya nehir kenarlarına çok yakın kurmamaya çalışın.
- Geçici Göç: Eğer saldırı çok yoğunsa ve koloni sönme noktasındaysa, imkanınız varsa arıları 5-10 km uzağa taşımak en kesin çözümdür.
4. Besleme ve Stres Yönetimi
Arı kuşları varken arılar kovan dışına çıkmaya korkar. Bu durumda koloni aç kalabilir.
- Kek Takviyesi: Yoğun kuş istilası olduğu günlerde arılara kovan içinde kek veya fondan şeker vererek, dışarı çıkmasalar bile beslenmelerini sağlayın.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Arı kuşları ile mücadele neden bu kadar önemlidir?
Arı kuşları ile mücadele, özellikle ana arı çiftleşme uçuşuna çıktığında hayati önem taşır. Bu kuşlar havada uçan arıları avladıkları için koloninin sönmesine veya işçi arı mevcudunun hızla azalmasına neden olurlar. Bu yüzden bilinçli bir arı kuşları ile mücadele planı, arılığın geleceğini kurtarır.
Arı kuşları ile mücadele ederken kuşlara zarar verilir mi?
Hayır, arı kuşları ile mücadele yöntemleri tamamen kuşları bölgeden uzaklaştırmaya dayalı “kovucu” yöntemler olmalıdır. Arı kuşları ekosistemin bir parçası ve koruma altında olan türlerdir; bu nedenle arı kuşları ile mücadele yasal ve doğa dostu (ses cihazları, yansıtıcılar vb.) araçlarla yapılmalıdır.
En etkili arı kuşları ile mücadele yöntemleri nelerdir?
Sahada en çok tercih edilen arı kuşları ile mücadele yöntemleri arasında; arılığa asılan parlak CD’ler, yırtıcı kuş maketleri (şahin, atmaca) ve periyodik olarak ses çıkaran cihazlar yer alır. Ayrıca arılığı geçici olarak ağaçlık alanlardan uzaklaştırmak da arı kuşları ile mücadele için etkili bir yoldur.
Arı kuşları ile mücadele ne zaman yapılmalıdır?
Arı kuşları genellikle göç dönemlerinde arılıklara uğrarlar. Bu yüzden arı kuşları ile mücadele çalışmaları özellikle ilkbahar ve sonbahar göç yolları üzerinde bulunan bölgelerde, kuşlar sürü halinde görülmeye başlandığı an yoğunlaştırılmalıdır.
Arı kuşları ile mücadele için kovan girişlerini kapatmak işe yarar mı?
Bu yöntem arı kuşları ile mücadele için kalıcı bir çözüm değildir. Kovan girişini kapatmak arıların çalışmasını engeller. Bunun yerine arıların kovan önünde kümelenmesini önlemek ve kuşları uzaklaştıracak görsel materyaller kullanmak, daha sağlıklı bir arı kuşları ile mücadele sağlar.
📚 Kaynakça
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı: Arı Zararlıları ve Hastalıkları Teşhis ve Tedavi Rehberi.
- Doğa Derneği: Türkiye’nin Göçmen Kuşları ve Arı Kuşu (Merops apiaster) Ekolojisi Üzerine Çalışmalar.
- TAB (Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği): Arılıklarda Kuş Zararlarıyla Doğal Mücadele Yöntemleri Bülteni.
- Apimondia (Uluslararası Arıcılık Federasyonu): “Birds and Bees: Management of Predator Pressure in Apiaries” (Arılıklarda Avcı Baskısı Yönetimi) Teknik Raporu.
- Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi: “Arıcılıkta Sorun Yaratan Kanatlı Hayvanlar ve Korunma Yolları” Akademik Yayınları.