Son Güncelleme 5 Şubat 2026 Yazar Hayri Güneş

Arıcılıkta en büyük engel olan varroa akarlarıyla mücadele sırasında değişik yöntemler uygulanır. Teknoloji geliştikçe kimyasal yöntemlerin yerini artık daha güvenli ve kalıntı bırakmayan organik asitler alıyor. Bu gün bu yöntemler arasında, özellikle yavrusuz dönemde gösterdiği yüksek başarı oranıyla öne çıkan varroa mücadelesinde laktik asit kullanımı ön plana çıkmaktadır. Bu aslında birçok arıcı arasında tartışmalar yaratmaktadır. Doğru teknikle uygulandığında kolonilerinizde %95’e varan bir temizlik sağlayabilir.

Öne çıkan en önemli özelliği balda kalıntı riski oluşturmamasıdır. Arı sağlığını tehdit etmemesi nedeniyle profesyonel arıcıların favorisi haline gelen bir yöntemdir. Sanıldığı kadar karmaşık değil; ancak başarının anahtarı ince detaylarda gizlidir. Bu yazımızda, kolonilerinizi varroa yükünden kurtaracak bir konu ele alıyoruz. Bu laktik asit uygulamasının püf noktalarını ve verimi zirveye taşıyan 4 kritik uygulama sırrını inceliyoruz. Daha bilinçli arıcılık için kaynak bilgi her zaman fayda sağlayacaktır.

Arıcılıkta Laktik Asit Neden Bir “Kurtarıcı”?

Günümüzde arıcılıkta varroa akarıyla mücadele artık bir tercih olmaktan çıkmış durumdadır. Çünkü artık bir zorunluluktur. Ancak geleneksel yöntemlerin tıkanma noktasına geldiği günümüzde seçenekler de o denli artmaktadır. Laktik asit, hem arı dostu yapısı hem de varroa için yüksek ölümcül etkisiyle gerçek bir kurtarıcı olarak öne çıkıyor.

Kimyasal İlaçlara Karşı Gelişen Direnç Sorunu

Yıllarca aynı etken maddeli sentetik ilaçların kullanılması bazı durumlarında değişmesine neden oldu. Varroa akarlarının bu kimyasallara karşı bağışıklık kazanmasına neden oldu. Arıcılar belirtilen dozajı artırsa bile akarlar hayatta kalmaya devam ediyor. İşte bu noktada varroa mücadelesinde laktik asit kullanımı devrim niteliğindedir. Kullanılan laktik asit, akarların dış iskeletine fiziksel ve asidik etkiler yaratmaktadır. Böyle bir müdahalede bulunduğu için varroaların bu maddeye karşı direnç geliştirmesi biyolojik olarak neredeyse imkansızdır.

Laktik Asidin Organik Arıcılıktaki Yeri ve Kalıntı Bırakmama Avantajı

Uygulanan pek çok kimyasal müdahale, kovan içindeki balmumuna nüfuz eder durumdadır. Uzun yıllar orada kalarak balın kalitesini bozar. Oysa laktik asit etkisi farklıdır. Doğada ve hatta gıdalarda (yoğurt, turşu vb.) doğal olarak bulunan bir bileşendir. Varroa mücadelesinde laktik asit kullanmanın en büyük avantajı insan gıdalarında da kullanılıyor olmasıdır.

Balda veya balmumunda zararlı hiçbir kalıntı bırakmamasıdır. Bu özelliği sayesinde organik arıcılık sertifikasyonu süreçlerinde en güvenilir yardımcınız olur. Bunun yanında hasat sonrası veya bahar başında güvenle uygulanabilir. Bahar bakımını bu şekilde tereddütsüz gerçekleştirmek mümkündür.

Neden %95 Başarı Oranı? (Doğru Zamanlama ve Teknik)

Varroa için kullanılan laktik asit için söylenen “%95 başarı” ifadesinin bir abartı olmadığını sonuçları ile açlüıkça göztermektediğr. bu doğru uygulamanın bir sonucudur. Bu yüksek orana ulaşmanın sırrı doğru zamanlama ve temas prensibidir.

• Temas: Laktik asit bir buharlaşma asidi değil, bir temas asididir. İnce bir sisleme yöntemiyle her bir arının vücuduna değdiğinde, üzerindeki akarları anında etkisiz hale getirir.
• Zamanlama: Kapalı yavrunun olmadığı (veya en az olduğu) dönemlerde yapılan uygulamalarda, asit doğrudan tüm akar popülasyonuna ulaşabildiği için başarı oranı %95 ve üzerine çıkar.

Laktik Asit Hazırlama Rehberi: %15’lik Çözelti Nasıl Elde Edilir?

Uygulamanın kalbi, hazırlayacağınız solüsyon, arıcılıkta organik asit kullanımı konusunda birçok faydayı da yanında getirir. Hatta hata payını sıfıra indirmek için şu adımları izlemelisiniz:

Gıda Tipi Laktik Asit Seçimi

Piyasada farklı saflık derecelerinde laktik asitler bulunur. Ancak arılarınızın sağlığı için mutlaka gıda tipi (food grade) laktik asit tercih etmelisiniz. Genellikle %80 veya %85 saflıkta satılan bu ürünler, doğal varroa ilaçları kategorisinde en güvenilir baz maddelerdir. Teknik veya sanayi tipi asitler, arı kolonisi için riskli olabilecek yabancı maddeler içerebilir.

Hesaplama Formülü: Saf Su ve Asit Karışım Oranları

Laktik asit uygulaması için ideal konsantrasyon %15’tir. Bu oranı tutturmak için mutlaka saf su (distile su) kullanmalısınız; çünkü çeşme suyundaki kireç asidin etkisini kırabilir. Bunun için yağmur suyundan faydalanabilirsiniz.

Genellikle piyasada bulunan %85’lik laktik asit üzerinden örnek bir karışım hesabı yapalım:

• 1 Litre %15’lik karışım hazırlamak için yaklaşık 175 ml laktik asit (%85’lik) ile 825 ml saf suyu karıştırmanız gerekir.

Kritik Kural: Asidi suya ekleyin, suyu asidin üzerine dökmeyin! Bu, ani kimyasal tepkimeleri ve sıçramaları önleyen temel bir laboratuvar kuralıdır.

Güvenlik Önlemleri (Maske, Eldiven ve Gözlük Kullanımı)

Varroa ile biyolojik mücadele yaparken kendi sağlığınızı da korumalısınız. Laktik asit her ne kadar “organik” olsa da, %85’lik saf hali oldukça yakıcıdır.

• Eldiven: Asit direnci olan kauçuk veya nitril eldiven kullanın.
• Gözlük: Karıştırma ve püskürtme esnasında gözlerinizi koruyun.
• Maske: Asit dumanını solumamak için uygun bir maske takın.

Unutmayın, balda kalıntı bırakmayan yöntemler arasında en popüler olan bu uygulama, ancak doğru ekipman ve güvenli hazırlık süreciyle birleştiğinde size o hedeflediğiniz %95 başarıyı getirecektir.

Laktik asit kullanarak kolonilerinizi akardan temizlemek istiyorsanız öncelikle kuralları göz ardı etmemelisiniz. Sıradan bir ilaçlama yapmanın ötesine geçmelisiniz. İşte varroa mücadelesinde laktik asit kullanarak %95 başarı oranını yakalamanızı sağlayacak o meşhur 4 sır:

---

%95 Başarı Getiren 4 Uygulama Sırrı

Arıcılıkta en iyi sonuçlar, doğru teknikle doğru zamanlamanın birleştiği anlarda alınır. Varroa mücadelesinde laktik asit kullanımını bir ustalık eserine dönüştürecek detaylar şunlardır:

Sır 1: Yavrusuz Dönemi Yakalamak

Laktik asit kullanımı sırasında formik asit gibi hücre kapaklarından içeri sızamaz. Bu nedenle kullanılan asit, yalnızca arıların vücudunda gezen (foretik) akarlar üzerinde etkilidir. Asit uygulaması esnasında kovanda yoğun kapalı yavru varsa, akarların büyük çoğunluğu hücre içinde güvendedir ve asitten etkilenmez. En yüksek verimi almak için geç sonbahar veya erken ilkbahar gibi yavrunun olmadığı zaman çok önemlidir. Bunun yanında yavrunun minimumda olduğu dönemleri seçmelisiniz. Varroa mücadelesinde laktik asit ancak doğrudan temas olduğu sürece mucizeler yaratır.

Sır 2: İdeal Hava Sıcaklığı

Uygulamanın yapılacağı anda hava durumu, arıların salkım durumunu ve asidin etkisini doğrudan belirler. En verimli sonuçlar alabilmek için dış ortam sıcaklığının +4$°C ile +15$°C arasında olması gerekir. Arıların çok sıkı salkımda olduğu zamanlarda dondurucu soğuklarda asit arıların içine işleyemez. Çok sıcak havalarda ise bunun tam tersine arılar agresifleşebilir. Bu ideal sıcaklık aralığı, varroa mücadelesinde laktik asit solüsyonunun arılar üzerinde güvenli bir şekilde kalmasını sağlar.

Sır 3: İnce Sisleme Tekniği

Laktik asit uygulamasında yapılan en büyük hata, arıları sırılsıklam ıslatmaktır. Amacımız arıyı yıkamak değil, her birinin üzerine “çiğ düşmüş” gibi ince bir film tabakası oluşturmaktır. Kaliteli bir pulverizatör kullanarak yapacağınız ince sisleme, asidin her arıya ve dolayısıyla her akara temas etmesini sağlar. Arıların üşütüp hastalanmaması için bu ince ayar, varroa mücadelesinde laktik asit başarısının en kritik teknik detaylarından biridir.

Sır 4: Tekrarlı Uygulama Periyodu

Kovanda az da olsa yavru varsa, tek bir uygulama tüm akarları bitirmeye yetmeyebilir. İlk uygulamada dışarıdaki akarları öldürdükten sonra, hücrelerden yeni çıkacak akarları da yakalamak için 7-10 gün arayla yapılacak 2 veya 3 tekrarlı periyot, dökülmeyi maksimize eder. Bu stratejik döngü sayesinde kovanı kışa veya mevsime tamamen temiz bir başlangıçla sokabilirsiniz.

Hazırlık aşaması ve uygulanan strateji kadar, kovan başındaki uygulama disiplini de başarınızı belirler. Varroa mücadelesinde laktik asit kullanırken arı kayıplarını önlemek ve etkinliği artırmak için operasyonel titizlik şarttır. Burada uygulama yöntemleri, zamanlama ve bilgi yoğunluğu verimi artıran etkenlerdir.

---

Uygulama Esnasında Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Detaylar

Püskürtme aşamasına geçtiğinizde, sadece asit sıkmakla kalmamalı, bir cerrah titizliğiyle hareket etmelisiniz. İşte kovan başında hayat kurtaran detaylar:

Çıtaların Tek Tek Dışarı Çıkarılması ve Açısı

Laktik asit genel yapısı itibariyle bir temas asidi olduğu için kovanın üzerinden rastgele sıkmak hiçbir işe yaramaz. Her bir çıta tek tek yerinden çıkarılmalı ve her arıya asit ulaşımı sağlanmalıdır. Bunun için arıların üzerine yaklaşık 45 derecelik bir açıyla 20-30 cm mesafeden püskürtülmelidir. Çıtayı dik tutmak yerine hafif eğimli tutmak, asidin arıların vücuduna daha iyi dağılmasını sağlar. Varroa mücadelesinde laktik asit uygulanırken her iki yüzeydeki arıların da bu ince sise maruz kaldığından emin olunmalıdır.

Ana Arıyı Koruma Yöntemleri

Uygulama sırasında her zaman koloninin kalbi olan ana arıyı riske atmamak gerekir. Eğer tecrübeniz az ise ana arıyı bulup bir kafese almak daha mantıklıdır. Uygulama sırasında üzerine doğrudan asit gelmemesine dikkat etmek en güvenli yoldur.

Islaklık ve asit kokusu, işçi arıların geçici bir süre ana arıyı tanımasını zorlaştırabilir (toplama yapabilirler). Bu nedenle varroa mücadelesinde laktik asit püskürtürken ana arının bulunduğu bölgeye daha dikkatli ve ölçülü müdahale edilmelidir.

Uygulama Sonrası Kovan Havalandırması

Asit uygulaması biter bitmez kovanı sıkı sıkıya kapatmak birçok tehlikey

i önleyecektir. Içerideki nem oranını ve asit kokusunu aniden artırabilir. Uygulama yapılan çıtaları yerine yerleştirdikten sonra öylece bırakmamalı. Kovan uçuş deliğinin tam açık olduğundan ve varsa polen çekmecesinin (varroa tabanı) açık bırakıldığından emin olunmalıdır.

İyi bir havalandırma, arıların asit yükünü hızla kurutmasına ve kovan içi dengenin normale dönmesine yardımcı olur. Unutmayın ki varroa mücadelesinde laktik asit sonrası sağlanan temiz hava akışı, arıların strese girmesini engeller.

Arıcılıkta doğru silahı doğru zamanda seçmek, koloninin geleceğini belirler. Organik asitler arasında yapılan seçimlerde, varroa mücadelesinde laktik asit genellikle güvenliği ve esnekliği ile ön plana çıkar.

---

Laktik Asidin Diğer Organik Asitlerle Karşılaştırması

Hangi asidi ne zaman kullanacağınızı bilmek, arı kayıplarını en aza indirirken akar dökümünü zirveye taşır. İşte laktik asidin diğer devlerle kıyaslaması:

Hangi Mevsimde Hangisi Daha Etkili?

Her organik asidin genellikle bir “altın zamanı” vardır. Formik asit, buharlaşma özelliği sayesinde kapalı yavrulu dönemlerde (yaz sonu/sonbahar başı) rakipsizdir. Oksalik asit ise kış salkımında tek dozluk damlatma yöntemiyle tercih edilir. Ancak her şeyden önemlisi, varroa mücadelesinde laktik asit, özellikle geç gelen sonbahar, erken ortaya çıkan ilkbahar etkşsni ortaya çıkarmaktadır.

Kışın ılık geçen günlerinde yavrulu/yavrusuz ayrımı gözetmeksizin (yavrusuzken %95 etkiyle) kullanılabilen en esnek yöntemdir. Diğer asitlerin aksine, bal hasadına çok kısa bir süre kala bile güvenle uygulanabilir olması onu mevsim geçişlerinin kralı yapar. İşte bu farklar neden laktik asit tercihini artırdığını göstermektedir.

Laktik Asidin Arı Ölümleri Üzerindeki Düşük Risk Faktörü

Formik asit yüksek sıcaklıklarda ana arı kaybına neden olabilir. Bunun akabinde toplu arı ölümlerine neden olabilir; Oksalik asit ise arı kolonisinin mide florasına ve ömürlerine (tekrarlı kullanımda) zarar verebilir. Buna karşın varroa mücadelesinde laktik asit, arılar tarafından en iyi tolere edilen organik asittir.

İnce sisleme yöntemiyle uygulandığında arının metabolizmasını yormaz ve kovan içi stresi minimumda tutar. Arı ölümleri üzerindeki bu düşük risk faktörü, özellikle zayıf kolonilerin bahara sağ çıkması için laktik asidi ilk seçenek haline getirir. Usta arıcılar bunun bilincinde olduğu için meteorolojiyi iyi okumaya özen gösterirler.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kaynakça

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı: Arıcılıkta Varroa ile Mücadele ve Kullanılacak Organik Asitler Yönetmeliği.
• Imdorf, A., et al. (2003): “Alternative strategy in central Europe for the control of Varroa destructor in honey bee colonies.” Apiacta. (Laktik asidin etkinliği üzerine temel çalışma).
• Kraus, B., & Berg, S. (1994): “Effect of lactic acid treatment during winter in free-breeding honeybee colonies.” Journal of Apicultural Research. (Laktik asidin kış ve yavrusuz dönemdeki başarısını kanıtlayan araştırma).
• Brødsgaard, C. J., et al. (1997): “Lactic acid treatment: Efficiency and honey bee tolerance.” Danish Institute of Agricultural Sciences.
• Arıcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (ORDU): Varroa Mücadelesinde Kullanılan Organik ve Sentetik Maddelerin Karşılaştırmalı Analizi Raporları.

Küçük Bir Not

Varroa mücadelesinde laktik asit kullanırken, yerel arıcılık birliklerinizin veya il tarım müdürlüklerinizin bölgenize özel (iklim ve rakım bazlı) güncel duyurularını da takip etmeniz her zaman en sağlıklı yoldur.