Son Güncelleme 17 Ocak 2026 Yazar Hayri Güneş
Kış mevsiminde arı bakımı arıcılık takvimindeki en kritik ve en az hatayı kaldıran dönemdir. Başarılı bir arıcılık işletmesi için, arı kolonilerinin kışa doğru şekilde hazırlanması ve kışı atlatması hayati önem taşır. Soğuk hava koşulları ve sınırlı hareket imkanı, koloninin hayatta kalmasını büyük ölçüde tehlikeye atar. Bu nedenle, kış mevsiminde arı bakımı, sadece kovanı izole etmekten çok daha fazlasını gerektirir; bu, stoğu güvence altına almak, arı kışlatma tekniklerini doğru uygulamak ve nem gibi gizli düşmanları bertaraf etmektir.
Kapsamlı bir kışın arı besleme ve kovan izolasyonu stratejisi uygulamayan koloniler, bahara zayıf girebilir veya tamamen sönme tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. Bu rehberde, kolonilerinizi zorlu kış şartlarına karşı güçlü tutmak için atmanız gereken tüm adımları, temel kış mevsiminde arı bakımı kurallarını ve en etkili önlemleri adım adım inceleyeceğiz.
1. Kovan İzolasyonu ve Nem Kontrolü (Hayati Önem)
- Rüzgar ve Soğuğa Karşı Önlemler: Kovanların rüzgar almayan, güneye bakan bir yere yerleştirilmesi.
- İzolasyon Malzemeleri: Kovanın etrafının strafor, saman veya özel kovan örtüleriyle sarılması.
- Havalandırma ve Nem: Kışın en büyük düşman nemdir. İyi havalandırma sağlamak için alt havalandırma deliklerinin ve üst havalandırma boşluklarının düzenlenmesi.
2. Kış Mevsiminde Arı Bakımı Kış Stoklarının Kontrolü ve Besleme Stratejileri
- Bal Stoğu Tespiti: Her koloninin kışı atlatması için gereken minimum bal miktarının (Bölgeye göre 15-25 kg arası) kontrol edilmesi.
- Takviye Besleme: Yeterli stoğu olmayan kolonilere sonbahar sonlarında şurup (invert şurup) veya şekerli kek (fondan) ile takviye yapılması. Kış ortasında kesinlikle sulu şurup verilmemelidir.
- Polen Takviyesi: Kış sonunda veya erken ilkbahar başlangıcında, ana arıyı yumurtlamaya teşvik etmek için polen keklerinin verilmesi.
3. Kış Zararlıları ve Hastalıklarla Mücadele
- Varroa Kontrolü: Kışlatmadan hemen önce (sonbaharda) son ve en güçlü Varroa mücadelesinin yapılması. (Kış salkımı oluşmadan organik asit uygulamaları gibi.)
- Fareler ve Diğer Zararlılar: Kovan girişlerinin daraltılarak farelerin içeri girmesinin engellenmesi.
- Nossema: Kış salkımını zayıflatan bu hastalığa karşı sonbaharda koruyucu önlemlerin alınması.
4. Kış Salkımı (Kümeler) ve Kontrol
- Salkımın İşlevi: Arıların kışın hayatta kalmak için kraliçeyi ortada toplayarak oluşturduğu ısıtma sistemi.
- Kışın Kovan Kontrolü: Çok soğuk günlerde kovanın kesinlikle açılmaması. Kontrollerin sadece hava sıcaklığının 10°C üzerine çıktığı kısa aralıklarda yapılması kış mevsiminde arı bakımı açısından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kış salkımı nedir ve arılar kışın kovan içinde ne yapar?
Arılar, dış sıcaklık 14°C’nin altına düştüğünde hayatta kalmak için birbirlerine kenetlenerek “kış salkımı” oluştururlar. Salkımın merkezindeki kraliçe arıyı sıcak tutmak için kanat kaslarını titreterek ısı üretirler. Bu dönemde arılar uyumazlar, sadece metabolizmalarını yavaşlatarak minimum enerji harcarlar.
Kışın kovan kapağı açılıp kontrol yapılabilir mi?
Kışın kovan kapağını kış mevsiminde arı bakımı açısından açmak hayati bir hatadır. Kovanın içindeki değerli sıcak havanın kaçmasına ve kış salkımının bozulmasına neden olur. Salkımı bozulan arılar tekrar bir araya gelene kadar donabilir. Çok acil bir durum (açlık şüphesi vb.) yoksa, hava sıcaklığı 15°C üzerine çıkana kadar kovan açılmamalıdır.
Arılar kışın soğuktan mı ölür?
Sanılanın aksine, sağlıklı ve yeterli besini olan bir koloni soğuktan ölmez. Kış kayıplarının asıl nedenleri; Varroa paraziti nedeniyle zayıf düşmek, kovan içindeki aşırı nem/rutubet veya besin (bal) stoğunun tükenmesidir. Arıyı soğuk değil, açlık ve nem öldürür.
Kışın arılara şerbet (sıvı besleme) verilir mi?
Kışın dondurucu soğuklarda kış mevsiminde arı bakımı açısından sıvı şerbet verilmesi önerilmez. Sıvı besleme kovan içindeki nemi artırır ve arıların bağırsak sistemini zorlayarak dizanteri (nosema) riskini doğurur. Acil besleme gerekiyorsa, arıların üzerine doğrudan koyulabilen koyu kıvamlı “arı keki” veya “fondan şeker” tercih edilmelidir.
Kovan uçuş deliği kışın tamamen kapatılmalı mı?
Hayır, asla tamamen kapatılmamalıdır. Kovan içindeki arıların nefes alması sonucu oluşan su buharının dışarı çıkması için havalandırma şarttır. Uçuş deliği, fare gibi zararlıların girmesini engelleyecek kadar daraltılmalı (yaklaşık 1-2 cm) ancak hava akışı için açık bırakılmalıdır.
Kaynakça ve Referanslar
Bu rehber hazırlanırken aşağıdaki bilimsel kaynaklar, akademik çalışmalar ve sektörel otoritelerin verilerinden yararlanılmıştır:
Uludağ Üniversitesi Arıcılık Geliştirme-Uygulama ve Araştırma Merkezi (AGAM): Kış Bakımı ve Varroa Mücadelesi Teknik Bültenleri..
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı: Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS) ve Kışlatma Teknikleri El Kitabı.
Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği (TAB): Arı Sağlığı ve Koloni Yönetimi Teknik Raporları.
FAO (Gıda ve Tarım Örgütü): “Small-scale beekeeping” – Arıcılığa Yeni Başlayanlar İçin Ekipman ve Maliyet Analizleri.
ScienceDirect / Journal of Apicultural Research: Arı Sütü (Royal Jelly) Bileşenleri ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri – Akademik Makale Özetleri.
Apimondia (Dünya Arıcılık Federasyonu): Global Bal Üretim Standartları ve Arı Sağlığı Kılavuzu.
Geri bildirim: Arı Kovanı Çeşitleri ve Kullanım Amaçları Langstroth Dadant
Geri bildirim: Arıcılık Malzemeleri Nelerdir? | Yeni Başlayanlar İçin Ekipman Listesi
Geri bildirim: Bal Arısı Türleri: Türkiye İçin En İdeal Arı Irkı Hangisi?
Geri bildirim: İlkbaharda Arı Bakımı: Kovan Güçlendirme ve Besleme Rehberi
Geri bildirim: Arıcılıkta Sürdürülebilir Üretim Miktarı ve Verimlilik Rehberi
Geri bildirim: Kışın Arıcılık Bakımı Rehberi: Arıları Bahara Güçlü Çıkarmanın 5 Altın Kuralı
Geri bildirim: Varroa mücadelesi Teknik Rehber ve 5 Modern Yöntem
Geri bildirim: Kovan Termal Örtüsü: Kış Kayıplarını 0 Önleyen 5 Kritik Teknik