Son Güncelleme 4 Ağustos 2026 Yazar Hayri Güneş

Arıcılık mesleğinde iklimsel koşullar bakım yöntemlerinde değişik senaryoların geliştirilmesine neden olan faktörlerdendir. Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı özellikle yaz aylarının beklenmedik olumsuzluklarında önem arz etmektedir. Sıcaklıkların 35 derecenin üzerinde olduğu anlarda arılarda ayrı bir alarm durumu yaratmaktadır.

Kovan içinde arılar yavruluklarında ki sıcaklığı 34.5 ila 35.5 civarında tutmaya özen göstermektedirler.

Aşırı sıcaklarda kovan mevcudundaki işçi arılar kovan sıcaklığını korumak için sürekli kanat çırpmakla zaman geçirirler. Böyle zamanlarda polen ve bal toplama faaliyetinde durağanlık yaşanmaktadır.

Aşırı sıcak havalarda arı ve kovan bakımı için arıcıların yapması gerekenler formül çözme aşamasında zorluk yaratacak hususlar değildir. Bunlar:

1- Temiz aynı zamanda kesintisiz su kaynağı sağlamak.

2-Kovanların serin kalabilmesi için gölgelikler oluşturmak.

3- Kovan içinde hava sirkülasyonuna destek sağlamak.

4-Peteklerin ve mum yapısının sıcaktan etkilenmemesi için gerekli tedbirleri almak.

5 Aşırı sıcaklıklarda arı ve kovan bakımı zamanlamasını iyi yapmak ve yemlemeyi iyi ayarlamak.

6- Aşırı sıcak havalarda varroa mücadelesi için ilaç seçimine özen göstermek.

Şimdi bu saydıklarımız tek tek ele alacak olursak:

Temiz Aynı Zamanda Kesintisiz Su Kaynağı Sağlamak

Aşırı sıcaklarda kovan içinde su damlacıkları ve kanat hareketleri birleşimi serinlik kaynağını oluşturur. Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı hassasiyetine dikkat ederken su temini en önemli konu olmalıdır. Arılar sıcaklıkların artışıyla nektar yerine su kaynaklarına yönelirler. Bu nedenle:

– Arılığın en fazla 15 metre yakınında serin ortamda su kaynağı oluşturun.

– Su kaynağını sağlayan su kabının içine arıların konacağı ağaç dalı strafor gibi suya batmayan cisimler yerleştirin.

– Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı adına özellikle su kaynaklarının asla kurumasına müsaade etmeyin. Su kaynağının kuruması demek arıların daha uzak noktalarda su arayışına çıkmak için güç kaybı oluşturmasına neden olacaktır.

Oluşturulan su kaynağı su göllenmesinden ziyade arıların rahatlıkla su alabileceği ıslak toprak, kum, su çeken tahta gibi oluşumlardan kaynak yaratmalıdır. Arılar akarsuların kenarına gittiğinde akan sudan değil ıslak zeminden su temini sağlamaktadır.

Kovanların Serin Kalabilmesi İçin Gölgelikler Oluşturmak

Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı yaparken öncelikle arıcının da kendini koruyacağı serinliğe

ihtiyacı olacaktır. Bu nedenle arılıkta serinlik yaratmak hem kovanlar açısından hemde arıcı için önem arz etmektedir. Bu konuda yapılabilecekler:

– Öncelikle kovanların kapak yapısı güneş ışığından çabuk ısınan malzemeden olmamalı. Saç ve koyu renkli ışığı emen cisimler kovanın iç yapısını daha fazla ısınmasına neden olur.

– Kovanların olduğu alanı direk güneş ışıklarından koruyacak delikli branda tarzı bir gölgelik yaratılabilir.

-Dal parçaları veya delikli beyaz renkli çuvallar ve strafor bu konuda yardımcı malzeme olarak kullanılabilir.

– Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı için gölgelik oluşturken hava sirkülasyonuna mani olacak malzeme kullanımından kaçınılmalı kovanlar esintiyi almalıdır.

Kovan İçinde Hava Sirkülasyonuna Destek Sağlamak

Özellikle uçuş deliğinin yapısı bu tür konularda önemlidir. Deliğin çok dar olması kovan içindeki sıcak havanın dışarı çıkışını engelleyecektir. Bunun yanında;

– Polen tuzaklarını yarıya kadar çekerek hava akışını destekleyin.

-Kovan dip tablasını aralayarak hava girişi sağlayın.

-Uçuş deliklerini hava akışı sağlayacağım derken yağmacılığa sebebiyet verecek kadar büyütmeyin.

-Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı gece şartlarında da devam eden faaliyettir. Bu nedenle kovan kapağı kapanması gerektiğinde arı kaçışını engelleyecek fakat hava girişini sağlayacak aralıkta kapatma işlemi yapılmalıdır.

Peteklerin Ve Mum Yapısının Sıcaktan Etkilenmemesi İçin Gerekli Tedbirleri Almak

Aşırı sıcakta kovan içi ısı kontrolden çıkarsa ham ve ağır bal dolu petekler yumuşayarak çökmeye başlar. Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı yaparken sıcaklığa bağlı bal erimesine de dikkat edilmelidir. Eriyen bal kovan tabanına akar toplanır. Bu da arıların boğulmasına ve yağmacılığın tetiklenmesine neden olur. B gibi durumları engellemek için;

– Bal sağma zamanında erimeye en yatkın peteklerden başlayın.

– Süzülmeye yatkın petekleri kovan içinde tutmamaya özen gösterin.

-İmkan yarattığınız anda bal sağma ve süzüm işlemini hızlandırılmış modda gerçekleştirin.

– Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı yapmak amacıyla asla günün en sıcak saatlerini tercih etmeyin. Özellikle 12:00 ile 16:00 arasında kovan kapağını açmak içeride binbir zahmetle oluşturlan serinliği ve yaşam döngüsünü bozmaktan başka bir etkisi olmayacaktır.

Aşırı Sıcaklıklarda Arı Ve Kovan Bakımı Zamanlamasını İyi Yapmak Ve Yemlemeyi İyi Ayarlamak

-Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı faaliyetini havanın daha serin olduğu sabahın erken saatlerinde veya akşamüstü güneş batımına yakın gerçekleştirin.

–Şerbetleme Uyarısı: Aşırı sıcak havalarda gündüz vakti şerbetleme yapmak yağmacılığı (yağma hareketini) tetikler. Arılıkta yemleme veya sıvı besleme yapacaksanız mutlaka havanın kararmasına yakın saatlerde verin.

-Aşırı sıcak günlerde koyu şerbet yerine arının su ihtiyacını da destekleyecek daha ince birebir veya bire iki şuruplar tercih edin. Ancak doğada yeterli nektar akımı varsa beslemeye gerek kalmayabilir.

Aşırı Sıcak Havalarda Varroa Mücadelesi İçin İlaç Seçimine Özen Göstermek

Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı yaparken kovan içine uygulanacak kimyasallar yüksek dereceli risk yaratabilir.

– Varroa mücadelesinde kullanılan formik asitler sıcaklık 30 dereceyi bulduğunda buharlaşma oranı yükselir. Böyle durumda;

1- Ana arı kaybı yaşanabilir

2- Kuluçka ölümlerine yol açabilir

3- En kötüsü koloninin bundan rahatsız olup kovanı terk etmesine neden olabilir. Zaten

en başta ana arı kaybı koloniyi etkileyen en önemli faktörlerin başında gelir.

– Aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı için kullanılacak varroa mücadele yöntemlerini akşam üzerinde ve havanın serinlediği zamanlarda gerçekleştirin.

İşin özü arının bir canlı olduğunu unutmamak. Arı üreten bir makine değil kendi yaşam döngüsünü sağlayan bir canlı topluluğudur. Bu topluluğun isteklerini karşıladıkça yaşam şartlarını kolaylaştırdıkça kendisi için ürettiğinden paylaşacaktır. Ne zamanki yaşam dengesi bozuldu ya üretmeyecek ya da tebdili mekan yapacaktır. Aşırı soğuklarda arı ve kovan bakımına nasıl özen gösteriliyorsa, aşırı sıcaklarda arı ve kovan bakımı da aynı titizlikle yapılmalıdır.

SSS Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

Aydın, O. (2020). Geleneksel ve Modern Arıcılık Teknikleri ve Koloni Yönetimi. Ankara: Vizyon Yayıncılık.

Cengiz, M. M., & Sıralı, R. (2018). Arıcılıkta İklim Stresi ve Koloni Verimliliğine Etkileri. Doğu Karadeniz Bölgesi Tarımsal Araştırma Dergisi, 12(2), 45-58.

Güler, A. (2016). Bal Arısı Yetiştiriciliği: Genetik, Fizyoloji ve Bakım-Besleme. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yayınları.

FAO (Food and Agriculture Organization). (2021). Good Beekeeping Practices for Sustainable Apiculture. Rome: FAO Agricultural Development Studies.

Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). Mevsimsel Arı Bakımı ve Koloni Sağlığı Arazide Uygulama Rehberi. Ankara: TAB Yayınları.